درباره جنوب کرمان

موقعيت جغرافيايي جنوب كرمان :

جنوب كرمان با وسعتي معادل ۴۰۰۰۰۰ كيلومترمربع جزئي از ناحيه جنوب شرقي ايران محسوب شده و برروي طول جغرافيايي ۵۶ درجه و ۱۷ دقيقه و عرض جغرافيايي ۲۶ درجه و ۴۳ دقيقه واقع شده است و از شمال به كرمان ، از جنوب به باتلاق جازموريان و استان هرمزگان ، از شرق به استان سيستان بلوچستان و بم ، از غرب به شهرستان بافت و قسمتي از استان هرمزگان محدود شده است.

اين منطقه با هفت شهرستان جيرفت ، كهنوج ، عنبرآباد ، منوجان ، رودبارجنوب ، قلعه گنج و فارياب جمعاً شامل ۱۳ شهر ، ۱۶ بخش ، ۴۴ دهستان ، ۳۹۰۱ آبادي است و جمعيتي بالغ بر  ۸۱۶۵۳۵ نفر در اين منطقه سكونت دارند.

از جمله مهمترين ويژگيهايي كه بر پديده هاي اقليمي آن خصوصاً بارندگي و دما تاثير فاحش دارد اختلاف شديد ارتفاع است كه از ۳۶۹ متر در كناره هاي هامون چاله جازموريان تا ارتفاعات بيش از ۳۸۸۶ متري قله بهرآسمان متغير ميباشد.

ويژگي مهم ديگر اين منطقه شيب تند كوهستانها در بخش شرقي و شيب نسبتاً ملايم در قسمت شمالي و غربي آن است و اين وضعيت برحركتهاي صعودي جريانات مرطوب و بارندگي در مناطق مختلف تاثير دارد .

در شمالي ترين قسمت منطقه يك گره بزرگ و پيچيده كوهستاني كه از بهم آميختگي چين خوردگيهاي زاگرس اصلي و رشته كوه هاي مركزي بوجود آمده ، استقرار يافته است بين اين قسمت و هامون ، جلگه ها و دشتهاي وسيعي قرار دارد كه ارتفاع آنها از ۲۴۰۰ متر در ساردوئيه تا ۵۰۰ متر در بهادرآباد و قسمتهاي انتهايي دشت سولان تغيير مي كند . شواهد و قرائن تاريخي بسياري در دست است كه نشان مي دهد اين منطقه از قديم الايام محل سكونت قبايل مختلف و مركز عمده كشت و زرع بوده است . در آثار تاريخي به دست امده از سه هزار سال قبل از ميلاد ، فعاليتهاي كشاورزي و دامپروري برروي اشياء سنگي حك و حجاري شده است .

توليد بيش از ۴ ميليون تن انواع محصولات كشاورزي و دامي شامل ۸۵ گونه محصول زراعي و باغي با كيفيت مطلوب و زمينه مساعد براي افزايش سطح زيركشت به ۵۸۰ هزار هكتار و رسيدن حجم توليد در افق ۱۴۰۰ به بيش از سه برابر وضعيت موجود ، در واقع اين پتانسيل توسعه در كمتر جايي از كشور فراهم مي باشد.

اين منطقه با سطح زيركشت حدود ۲۴۲ هزار هكتار ، ۲۹% سطح زيركشت و حدود۶۷% از كل توليد محصولات كشاورزي و دامي استان و حدود ۴% از توليد كشور را به خود اختصاص داده و به تنهايي در ۱۰ محصول كشاورزي رتبه اول تا سوم توليد و سطح زيركشت كشور را داراست.

منطقه زرخيز جنوب كرمان در بسياري از محصولات از لحاظ ميزان توليد در واحد سطح داراي ركوردهاي جهاني بوده و از اين نظر از محدود مناطق كشور و بلكه جهان به شمار مي آيد كه در يك سال زراعي مي توان دو تا سه تاريخ ، سيب زميني ، پياز ، خيار ، هندوانه ، گوجه فرنگي ، ذرت و … كاشت و برداشت نمود و مهمترين منطقه در كشور است كه عرضه و تقاضاي سيب زميني و پياز طرح استمرار را كنترل نموده و آينده درخشاني را در صادرات غيرنفتي كشور باتوجه به وضعيت سوق الجيشي خود نويد مي دهد.

مزيت مهم و مطرح محصولات جنوب كرمان (بويژه مركبات – خرما) سالم بودن آنهاست كه با تلاشهاي گسترده حوزه معاونت بهبود توليدات گياهي اين سازمان در جهت تحقق برنامه پنجم توسعه در اين زمينه با كاهش مصرف سموم و كودهاي شيميايي ، توسعه مبارزه تلفيقي آفات (IPM) و مبارزه بيولوژيك ، اين منطقه را از پيشگامان توليدات ارگانيك در خاورميانه قرار داده است.

هندوانه جنوب كرمان با توليد بيش از ۴۹۶ هزار تن مقام نخست توليد و سطح زير كشت را در كشور از آن خود كرده و از طرف ديگر بدليل كيفيت بالا از شهرت جهاني برخوردار است . مركبات جنوب كرمان با سطح زيركشت ۳۳۴۰۰ هكتار و توليد بيش از  ۴۹۰۳۹۹ تن ، مقام سوم كشور را داراست كه بدليل ارگانيك بودن سالهاست كه شاهد صادرات آن به خارج از كشور هستيم . خرما نيز بعنوان يكي ديگر از محصولات باغي غالب منطقه با قدمتي در حدود هزاره هاي قبل از ميلاد ميباشد . اين منطقه با سطح زيركشت  ۳۱۹۰۸  هكتار به تنهايي با وجود ۵ ميليون و ۵۰۰ هزار اصله نخل و بيش از ۷۰ رقم و با توليد ساليانه ۱۸۱۸۰۰  تن توليد در جايگاه دوم كشور قرار دارد كه حدود ۸۰ درصد توليد منطقه به رقم مضافتي ، كلوته و مرداسنگ اختصاص دارد . ضمن اينكه به دليل ارگانيك بودن (عاري از هرگونه سم و كود) بارها محصول خرماي اين منطقه به كشورهاي اروپايي و آسيايي صادر مي شود .

سيماي دامپروري :

جنوب كرمان داراي بيش از ۲.۶ ميليون واحد دامي است و سالیانه بیش از ۱۶۹۹۰۰تن تولیدات دام وطیور ميباشد كه نشان از وجود پتانسيل و شرايط مطلوب دامپروري از گذشته تاكنون است ، باعنايت به پتانسيل هاي بخش كشاورزي منطقه ، زيربخش دامپروري بعنوان يكي از مهمترين زيربخشها نقش موثر و مفيدي در توسعه و اشتغال منطقه برعهده دارد . تلاشهاي گسترده حوزه معاونت امور دام سازمان جهاد كشاورزي جنوب كرمان باوجود خشكساليهاي اخير در اين منطقه سبب شده جنوب كرمان به عنوان يكي از قدرتهاي توليدات دامي در جنوب كشور شناخته شود و اين صنعت به روند رو به رشد خود همچنان ادامه دهد .

فرصت هاي قابل سرمايه گذاري در شيلات :

اين منطقه بادارابودن منابع مستعد و عظيم آبزي پروري (سد مخزني جيرفت ، ۱۷۰ بند خاكي و سنگ و سيماني ، بيش از ۱۵۰۰ رشته قنات و چشمه ، بيش از ۲۰۰۰ باب استخر ذخيره آب و بيش از ۳۰۰ هكتار مزارع منفرد پرورش ماهيان گرمابي) پتانسيل توليد سالانه ۱۰.۰۰۰ تن انواع آبزيان را داراست.

منابع آبي جنوب كرمان شامل آب هاي سطحي و زير سطحي مي باشد كه عموماً آب هاي سطحي بصورت رودخانه هاي دائمي و فصلي و آب هاي زير سطحي به صورت قنات ، چاه و چشمه ظاهر مي شوند.

رودخانه هاي مهم جنوب كرمان  عبارتند از رودخانه هليل با برآورد ساليانه حدود ۴۰۰-۶۰۰ ميليون متر مكعب ، رودخانه شور با حداكثر آورد ساليانه حدود ۱۰۰ ميليون متر مكعب

ديگر رودخانه هاي منطقه : ملنتي در شرق جيرفت ، چيل بلوك در غرب جيرفت ، چيل كهنوج ، رودخانه كم سفيد و اورتين در قلعه گنج ، چيل مشل در رودبار ، رودخانه موردان در فارياب كه عمدتاً فصلي و سيلابي ميباشند .

منابع آب زيرزميني جنوب كرمان نيز شامل ۲۰۷۷۶ حلقه چاه عميق و نيمه عميق با تخليه  ساليانه ۷/۲ ميليارد  مترمكعب و ۱۵۲۶ رشته قنات و چشمه با تخليه سالانه ۹/۰ ميليارد متر كه جمعاً سالانه حدود ۳.۶ ميليارد مترمكعب استحصال ميگردد كه قسمت عمده مصرف اين آب در بخش كشاورزي مصرف ميگردد  .